- 22 Ιαν, 2024
- 0 Σχόλια
- 7 Δευτ. Διάβασμα
41. Μνήμη εργασίας: Η «μηχανή» της μάθησης
Η μνήμη εργασίας είναι περιορισμένη τόσο σε χωρητικότητα αποθήκευσης πληροφοριών όσο και σε διάρκεια διατήρησης αυτών στο νου. Ο μέσος ενήλικας δεν μπορεί να συγκρατήσει περισσότερες από έξι ή επτά μεμονωμένες πληροφορίες στη μνήμη εργασίας του. Η χρονική διάρκεια παραμονής των πληροφοριών στη μνήμη εργασίας περιορίζεται συνήθως σε μερικά δευτερόλεπτα. Μόλις χαθούν οι πληροφορίες από αυτήν δεν μπορούν να ανακτηθούν. Έτσι, ένας μαθητής που «χάνει» μερικά τα βήματα από τις οδηγίες που του δίνονται σε προφορική μορφή δεν μπορεί να τις ανακτήσει χωρίς την επανάληψη αυτών ή τη χρήση άλλων μορφών βοήθειας.
Ποια είναι τα χαρακτηριστικά μίας αδύναμης μνήμης εργασίας;
Άνθρωποι με αδύναμη μνήμη εργασίας τείνουν να δυσκολεύονται στον προγραμματισμό, στην οργάνωση και στην εκτέλεση καθημερινών εργασιών επειδή απαιτείται από εκείνους να μπορούν να διαμορφώνουν νοητά μια λίστα με τις εκκρεμείς υποχρεώσεις που έχουν οργανωμένες βάσει χρόνου και τοποθεσίας. Οι δεξιότητες μελέτης (study skills) ανθρώπων που έχουν αδύναμη μνήμη εργασίας μπορεί επίσης να είναι περιορισμένες. Η λειτουργική μνήμη μάς επιτρέπει να έχουμε την εποπτεία των προτεραιοτήτων που πρέπει να τεθούν και βοηθά στο μπλοκάρισμα των εξωτερικών ή εσωτερικών παραγόντων που αποσπούν την προσοχή μας οι οποίοι μπορεί να μας ‘εκτροχιάσουν’ από κάποια εργασία που κάνουμε.
Τέλος, η μνήμη εργασίας μάς βοηθά να δείχνουμε επιμονή στην εκτέλεση καθηκόντων που απαιτούν από εμάς να έχουμε εστιασμένη την προσοχή μας. Ακόμη και άνθρωποι με δυνατή μνήμη εργασίας, μπορεί να αντιμετωπίσουν δυσκολίες όταν είναι υπερβολικά κουρασμένοι, ανήσυχοι ή αγχωμένοι.
Ποια είναι η επίδραση της αδύναμης μνήμης εργασίας κατά την ανάγνωση και τον γραπτό λόγο;
Μια αδύναμη μνήμη εργασίας μπορεί να εμποδίσει την εκμάθηση της φωνολογικής ενημερότητας και την παραγωγή του λόγου σε όλα τα επίπεδα. Μια συνήθης άσκηση ομοιοκαταληξίας που ζητάμε από τα μικρά παιδιά να κάνουν έχει την εξής μορφή: «Πες μου ποια λέξη από αυτές που θα σου πω έχει ομοιοκαταληξία με την λέξη κότα: σώμα, μπότα, βίδα». Για να μπορέσουν οι μαθητές να αναγνωρίσουν τις δύο λέξεις που ομοιοκαταληκτούν, πρέπει στη μνήμη εργασίας τους πρώτα να συγκρατήσουν και στη συνέχεια να συγκρίνουν όλες τις λέξεις μεταξύ τους (δηλαδή, κότα/σώμα, κότα/μπότα, κότα/βίδα). Όταν μεγαλύτερα παιδιά προσπαθήσουν να διαβάσουν νέες λέξεις, πρέπει να χρησιμοποιήσουν τη μνήμη εργασίας τους ώστε να συγκρατήσουν για αρκετή ώρα ολόκληρη τη σειρά των ήχων της καθεμίας από αυτές με απώτερο στόχο να συνδυάσουν τους ήχους ώστε να προφέρουν τη λέξη.
Η μνήμη εργασίας είναι το «κλειδί» για:
- τη σύνδεση των πληροφοριών που αποθηκεύονται στη μακρόχρονη σημασιολογική μνήμη ώστε να μπορεί ο αναγνώστης να έχει πρόσβαση στη σημασία και στην σωστή προφορά των λέξεων.
- τη συγκράτηση και την ορθή καταγραφή της αλληλουχίας των ήχων κατά την ορθογραφία των λέξεων
- τη σύνθεση, τη συγκράτηση και την σύνδεση των ιδεών σε μορφή γραπτού κειμένου
- την κατανόηση των κειμένων και την αναγνωστική ευχέρεια
Σε ό,τι αφορά την τελευταία παράμετρο πρέπει να υπογραμμιστεί ότι κάθε φορά που διαβάζουμε μια μεγάλη πρόταση, παράγραφο ή απόσπασμα, η μνήμη εργασίας είναι αυτή που μας επιτρέπει να συγκρατούμε και να ενσωματώνουμε πληροφορίες που είδαμε στην αρχή (της πρότασης, της παραγράφου ή του αποσπάσματος) με τις πληροφορίες που ακολουθούν μετέπειτα στο κείμενο.
Επίσης, πρέπει να τονιστεί ότι μαθητές που έχουν ισχυρές δεξιότητες αποκωδικοποίησης αλλά αδύναμη μνήμη εργασίας συχνά αναφέρουν ότι δεν είναι σε θέση να θυμηθούν καμία πληροφορία από μία σελίδα που μπορεί μόλις να διάβασαν. Τέλος, μία αδύναμη μνήμη εργασίας εμποδίζει τον αναγνώστη να αποκωδικοποιεί εύκολα τις λέξεις που διαβάζει αλλά και να κωδικοποιεί αυτές στον γραπτό λόγο.
References
Berg, M. (no date) International Dyslexia Association. ‘Working Memory: The Engine for Learning’. Available at: https://dyslexiaida.org/working-memory-the-engine-for-learning/ (Accessed: 17 May 2023)
