- 22 Ιαν, 2024
- 0 Σχόλια
- 1 Λεπτά Διάβασμα
53. Πώς οι αναγνωστικές δυσκολίες «ρίχνουν φως» στην εξειδικευμένη υποστήριξη των μαθητών στα μαθηματικά;
Η σπουδαιότητα της ανάγνωσης[1], [3]
Οι αναγνωστικές ικανότητες και η σχολική επιτυχία συνδέονται αλληλένδετα μεταξύ τους. Οι περισσότερες εκπαιδευτικές δραστηριότητες που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο πολλών διαφορετικών σχολικών δράσεων, εντός και εκτός σχολικής αίθουσας, απαιτούν από τους μαθητές να ενεργοποιούν και να εφαρμόζουν τις αναγνωστικές τους ικανότητες. Η ανάγνωση είναι σημαντική για τη μάθηση γιατί αποτελεί ένα ισχυρό μαθησιακό εργαλείο και ένα μέσο κατασκευής νοήματος και απόκτησης νέων γνώσεων. Επίσης, η ανάγνωση επηρεάζει καθοριστικά την επίδοση των παιδιών στο μάθημα των μαθηματικών.
Ερευνητές υποστηρίζουν ότι υπάρχει αλληλεπίδραση μεταξύ των ικανοτήτων αναγνωστικής κατανόησης που οι μαθητές διαθέτουν και του επιπέδου των μαθηματικών τους γνώσεων που εκείνοι τελικά έχουν. Αυτή η αλληλεπίδραση είναι «ορατή» κάθε φορά που οι εκπαιδευόμενοι προσπαθούν να κατανοήσουν και να αναπαραστήσουν νοητά ό,τι τα μαθηματικά προβλήματα και οι ασκήσεις [δηλαδή οι εκφωνήσεις αυτών] τους ζητούν να λύσουν. Μελέτες έχουν επίσης καταδείξει τη συσχέτιση που υπάρχει ανάμεσα στη συνολική επίδοση των μαθητών στα μαθηματικά και στη δυσκολία που κάποιοι από αυτούς αντιμετωπίζουν ως προς τη δημιουργία ορθών νοητικών αναπαραστάσεων των μαθηματικών προβλημάτων και ασκήσεων.
Η έρευνα της ακαδημαϊκού Lynn Fuchs [7]
Οι δεξιότητες που είναι απαραίτητες για την κατάκτηση του μηχανισμού της ανάγνωσης οικοδομούνται με πιο φυσικό τρόπο η μία στην άλλη σε σχέση με τις δεξιότητες που αφορούν τα μαθηματικά. Αυτό συμβαίνει γιατί στα μαθηματικά υπάρχουν πολλές διαφορετικές κατηγορίες γνώσεων (όπως η εκμάθηση της ώρας, τα κλάσματα, ο πολλαπλασιασμός κ.ά) για την κατάκτηση των οποίων οι εκπαιδευόμενοι πρέπει να γνωρίζουν άριστα πολλές διαφορετικές διαδικασίες.
Η καθηγήτρια, ερευνήτρια και εκπαιδευτική ψυχολόγος στο Πανεπιστήμιο του Vanderbilt (ΗΠΑ) Lynn Fuchs μαζί με τους συνεργάτες της προσπαθούν να εντοπίσουν ενδείξεις και τρόπους εκπαιδευτικής παρέμβασης σε παιδιά με μαθηματικές δυσχέρειες οι οποίες εμφανίζονται στις πρώτες τάξεις του δημοτικού. Οι ερευνητές έχουν διαπιστώσει ότι κατά τη φοίτηση στο νηπιαγωγείο η επίγνωση των φωνημάτων και η ικανότητα των μαθητών να μετρούν τους αραβικούς αριθμούς σε προφορικό επίπεδο αποτελούν ισχυρούς προγνωστικούς δείκτες για την εμφάνιση συμπτωμάτων δυσλεξίας και δυσαριθμησίας [στο μέλλον].
Η Fuchs διατείνεται ότι «είναι ενδιαφέρον το γεγονός ότι η αδυναμία των μικρών παιδιών να μετρούν φωναχτά προμηνύει την αυξημένη πιθανότητα που εκείνα έχουν [μελλοντικά] να παρουσιάσουν δυσχέρειες στα μαθηματικά, ανεξάρτητα από το πόσο καλά μπορεί να κατανοούν την έννοια της τακτικότητας (ordinality) ή το πόσο ικανά είναι να τοποθετούν τους αριθμούς σε σωστή σειρά. Προσπαθώντας να αξιοποιήσουμε όλα όσα γνωρίζουμε για τα κοινά μοτίβα γνωστικής επεξεργασίας πληροφοριών που αφορούν τη δυσλεξία και τη δυσαριθμησία μπορούμε με επιτυχία να βελτιώσουμε τις μαθησιακές επιδόσεις [των εκπαιδευομένων].
Αυτό είναι σημαντικό γιατί στο σχολείο, όταν μαθητές δυσκολεύονται τόσο στην ανάγνωση όσο και στα μαθηματικά και κρίνεται απαραίτητο ότι πρέπει να λάβουν εκπαιδευτική παρέμβαση και στους δύο αυτούς τομείς, είναι πολύ πιο πιθανό να τους παρασχεθεί υποστηρικτική βοήθεια στην ανάγνωση παρά στα μαθηματικά. Η εκμάθηση της ανάγνωσης έχει προτεραιότητα σχεδόν παντού».
Εκπαιδευτικοί στις ΗΠΑ που έχουν εκτεταμένη εμπειρία στη διδασκαλία του μαθήματος των μαθηματικών, κάθε φορά που καλούνται να δουλέψουν με εκπαιδευόμενους που έχουν δυσαριθμησία, εντάσσουν στη διδασκαλία τους εκπαιδευτικές μεθόδους ενίσχυσης των αναγνωστικών δεξιοτήτων. Οι δάσκαλοι που εφαρμόζουν τέτοιες πρακτικές ισχυρίζονται ότι ένα δομημένο μάθημα αλφαβητισμού συνδέει με φυσικό τρόπο προηγούμενες έννοιες και δραστηριότητες που έχουν δουλευτεί μέσα στην τάξη σε προηγούμενα μαθήματα.
Μέσω λοιπόν της αξιοποίησης των μεθόδων που ενισχύουν τις δεξιότητες ανάγνωσης, οι ήδη οικείες στους εκπαιδευόμενους μαθηματικές έννοιες καθώς και οι δραστηριότητες που τις συνοδεύουν επαναφέρονται στο προσκήνιο με άρτια διαμορφωμένο τρόπο, με αποτέλεσμα οι μαθητές να εκτίθενται [ξανά] και ταυτόχρονα να εξασκούνται περισσότερο σε αυτές.
Οι σύνθετοι μαθηματικοί όροι[5], [6], [7]
H δυσλεξία και οι μαθησιακές διαταραχές στα μαθηματικά δεν εμφανίζονται πάντοτε ταυτόχρονα. Kαι οι δύο όμως έχουν τις «ρίζες» τους στη νευροβιολογία και το κοινό χαρακτηριστικό τους είναι οι δυσκολίες που οι μαθητές εμφανίζουν στην απόκτηση ακαδημαϊκών δεξιοτήτων, όπως είναι η ανάγνωση και τα μαθηματικά.
Τα μαθηματικά περιλαμβάνουν σύμβολα, προβλήματα, έννοιες χρόνου, σειράς και τάξης. Προϋποθέτουν την κατανόηση εννοιολογικών, λογικών και χωρικών συλλογιστικών αλλά και υπολογιστικών δεξιοτήτων, οι οποίες περιλαμβάνουν μία σειρά από επιμέρους ικανότητες που οι εκπαιδευόμενοι πρέπει να διαθέτουν. Μερικές από αυτές ικανότητες είναι η πρόσθεση, η αφαίρεση, ο πολλαπλασιασμός και η διαίρεση κλασμάτων, δεκαδικών και ακεραίων αριθμών﮲ η εφαρμογή μίας σειράς πράξεων για την επίλυση προβλημάτων﮲ η επίλυση προβλημάτων που περιέχουν ποσοστά﮲ η εκτίμηση λύσεων σε προβλήματα﮲η η χρήση εννοιών όπως «λιγότερο από», «μεγαλύτερο από» κ.λπ.
Επομένως, μαθηματικοί όροι όπως «υπολογίζω», «πολλαπλασιάζω», «κλάσμα», «πηλίκο», «παρονομαστής» μπορεί να δυσκολεύουν αρκετά τους μαθητές με δυσλεξία κυρίως επειδή εκείνοι δεν διαθέτουν επαρκείς αναγνωστικές δεξιότητες. Αυτό έχει ως συνέπεια το μαθηματικό λεξιλόγιο και οι μαθηματικές έννοιες να μην μπορούν να καταγραφούν εύκολα στο μυαλό τους. Επίσης, ακόμα κι αν ένας μαθητής με δυσλεξία ξέρει πώς να υπολογίζει σωστά και πώς να ακολουθεί τις σχετικές διαδικασίες που θα τον οδηγήσουν προς αυτόν τον στόχο, δυσκολεύεται να κατανοήσει προτάσεις ή παραγράφους που εμπεριέχουν περίπλοκες λέξεις.
Φωνημική επίγνωση, αναγνωστική ικανότητα και μαθηματικές δεξιότητες[1], [2], [4], [5]
Η κατάκτηση της ανάγνωσης και των μαθηματικών είναι ζωτικής σημασίας όχι μόνο για τις ακαδημαϊκές επιδόσεις αλλά και για σημαντικές δεξιότητες ζωής που είναι κρίσιμες για την επαγγελματική απασχόληση και τη συμμετοχή στην κοινωνία. Οι ερευνητές γνωρίζουν πολύ καλά ότι υπάρχει μια στενή συσχέτιση ανάμεσα στην αναγνωστική επίδοση και τις μαθηματικές δεξιότητες, οι οποίες συνδέονται μεταξύ τους από μέτρια έως πολύ, και ότι ένας μεγάλος αριθμός παιδιών με δυσλεξία δυσκολεύεται εξίσου και στα μαθηματικά.
Κατά τον ίδιο τρόπο, πολλά παιδιά που έχουν δυσαριθμησία παρουσιάζουν, επίσης, δυσκολίες στην ανάγνωση. Μάλιστα, «είναι γνωστό ότι η συχνότητα εμφάνισης δυσκολιών στα μαθηματικά είναι υψηλότερη στα παιδιά που έχουν αναγνωστική δυσκολία», λέει η Guinevere Eden, νευροεπιστήμονας, καθηγήτρια και ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο του Georgetown (ΗΠΑ).
Τα παιδιά με μαθηματικές διαταραχές έχουν περισσότερες από δύο φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίζουν επίσης και αναγνωστική διαταραχή σε σχέση με εκείνα που δεν παρουσιάζουν διαταραχή στα μαθηματικά. Μια κοινή βάση για αυτή τη συννοσηρότητα, δηλαδή τη συνύπαρξη πολλαπλών δυσχερειών σε έναν μαθητή, θα μπορούσε να ισχυριστεί κανείς ότι είναι η ποιότητα των φωνολογικών αναπαραστάσεων που διαθέτει ο κάθε μαθητής, η οποία είναι σημαντική τόσο για την πρώιμη ανάγνωση όσο και για την αριθμητική.
Τα αποτελέσματα μίας έρευνας που δημοσιεύθηκε το 2021 (Amland et al, 2021), την οποία πραγματοποίησαν Νορβηγοί ερευνητές, κατέδειξαν ότι δεν υπάρχει καμία άμεση επίδραση ως προς την πρόοδο των παιδιών προσχολικής ηλικίας στο μάθημα των μαθηματικών η οποία να αποδίδεται στη φωνημική επίγνωση που εκείνα είχαν αποκτήσει στο συγκεκριμένο στάδιο της εκπαίδευσής τους. Παρολαυτά, παρατηρήθηκε έμμεσα ότι αυτοί οι μαθητές κατόρθωσαν να σημειώσουν πρόοδο στα μαθηματικά κατά την φοίτησή τους στην πρώτη τάξη του δημοτικού εξαιτίας της επίγνωσης των φωνημάτων της γλώσσας που εκείνοι ήδη είχαν.
Το εύρημα, όμως, αυτό, λένε οι επιστήμονες, περιορίζεται στη λεκτική ακρίβεια των μαθηματικών αριθμών, δηλαδή στα απλά μαθηματικά προβλήματα που παρουσιάστηκαν στα παιδιά προφορικά και υπολογίστηκαν/απαντήθηκαν νοερά, και όχι στην ευχέρεια χρήσης των μαθηματικών συνολικά. Σημειώνεται ότι κριτήρια ελέγχου των Νορβηγών ερευνητών για την εξαγωγή αυτών των συμπερασμάτων ήταν η πρώιμη ανάγνωση, η αριθμητική, οι γενικές γλωσσικές δεξιότητες και οι μη λεκτικές ικανότητες των μαθητών.
Τα ευρήματα των επιστημονικών ερευνών σχετικά με το κατά πόσον η φωνημική διδασκαλία αποτελεί θεμέλιο λίθο για την επίδοση στα μαθηματικά είναι μάλλον ασαφή δεδομένου ότι εντοπίζονται πολλές αποκλίσεις. Αυτό πιθανολογείται ότι συμβαίνει όχι μόνο γιατί η ηλικία των παιδιών που λαμβάνουν μέρος διαφέρει από έρευνα σε έρευνα αλλά και γιατί ο τύπος των ασκήσεων που χρησιμοποιούνται για την αξιολόγηση των φωνολογικών διαδικασιών δεν είναι κοινός σε όλες τις έρευνες.
References
[1]Amland T, Lervåg A and Melby-Lervåg M (2021) ‘Comorbidity Between Math and Reading Problems: Is Phonological Processing a Mutual Factor?’ Speech and Language, 14. doi: https://doi.org/10.3389/fnhum.2020.577304
[2]Dyslexia on Demand (2022) ‘Why Students with Dyslexia Can Struggle with Math’. Available at: https://dyslexiaondemand.com/dyslexia-treatment-and-math/?utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_campaign=dyslexia-treatment-and-math (Accessed: 24 June 2023)
[3]García-Madruga, J. A. et al. (2014) ‘Executive processes, reading comprehension and academic achievement in 3th grade primary students’, Learning and Individual Differences, 35 (10), pp. 41-48. doi: https://doi.org/10.1016/j.lindif.2014.07.013
[4]George Town University Medical Center (2014) Brain Study Shows Dyslexia Impacts Mathematical Processing. Available at: https://gumc.georgetown.edu/news-release/brain-study-shows-dyslexia-impacts-mathematical-processing/# (Accessed: 24 June 2023)
[5]Harris, N. (2023) I EMPOWER, LLC. ‘How does dyslexia affect math?’. Available at: https://iempowerllc.com/how-does-dyslexia-affect-math/ (Accessed: 24 June 2023)
[6]Longsdale Publishing (no date) Mathematics Competencies Tested on the MTTC. Available at: https://www.longsdalepub.com/courses/mttc_demo/math/02.html (Accessed: 23 June 2023)
[7]Sparks, S. (2023) Education Week. ‘Dyscalculia and Dyslexia: Reading Disabilities Offer Insights for Math Support’. Available at: https://www.edweek.org/teaching-learning/dyscalculia-and-dyslexia-reading-disabilities-offer-insights-for-math-support/2023/05 (Accessed: 24 June 2023)
Extras
British Dyslexia Association (2018) See dyslexia differently [youtube] 11 February. Available at: https://www.youtube.com/watch?v=11r7CFlK2sc&t=15s (Accessed: 20 September 2023)
Howcast (2011) Why Is Reading Fluency Critical? | Reading Lessons [youtube] 17 June. Available at: https://www.youtube.com/watch?v=F-Y16QWR8H8 (Accessed: 26 September 2023)
Made By Dyslexia (2020) Dyslexia Awareness Part 2: Module 2 – Maths [youtube] 4 June. Available at: https://www.youtube.com/watch?v=saJxN8PlFq4 (Accessed: 20 September 2023)
Understood (2017) What Is Dyscalculia? [youtube] 7 June. Available at: https://www.youtube.com/watch?v=IezO567SKNM (Accessed: 27 September 2023)
Δημοσιευμένες έρευνες της Dr Lynn Fuchs σχετικά με τη γλώσσα και τα μαθηματικά
Fuchs, L. S. and Martin, B.L.N. (2022) Predicting Risk for Comorbid Reading and Mathematics Disability Using Fluency-Based Screening Assessments. Learning Disabilities, 37(2), pp. 100-112. doi: https://doi.org/10.1111/ldrp.12278
Fuchs, L. S. et al. (2022). Connections between mathematics and reading development: Numerical cognition mediates relations between foundational competencies and later academic outcomes. Journal of Educational Psychology, 114(2), pp. 273–288. doi: https://doi.org/10.1037/edu0000670
Fuchs, L. S. and Espinas, D.R. (2022) The effects of language instruction on math development. Child Development Perspectives, 16(2), pp. 69-75. doi: https://doi.org/10.1111/cdep.12444
