- 22 Ιαν, 2024
- 0 Σχόλια
- 30 Δευτ. Διάβασμα
13. Τι είναι οι συμπεριφορικοί οπτομέτρες;
Σύμφωνα με την British Association of Behavioral Optometrists, οι συμπεριφορικοί οπτομέτρες είναι οφθαλμολόγοι (ophthalmic opticians) που έχουν λάβει πρόσθετη μεταπτυχιακή εκπαίδευση στη διόφθαλμη όραση και την οπτική λειτουργία.
[2]Η όραση αναπτύσσεται και μαθαίνεται κυρίως στα πρώτα χρόνια της ζωής του ανθρώπου. Η αλληλεπίδραση του παιδιού με το περιβάλλον προσφέρει τις απαραίτητες εμπειρίες ώστε η όραση να συνδεθεί με όλες τις υπόλοιπες αισθήσεις και τις γνωστικές λειτουργίες. Όταν η ανάπτυξη της όρασης δεν είναι σωστή, εμφανίζονται αδυναμίες και δυσλειτουργίες οι οποίες όμως μπορούν να αντιμετωπιστούν. Επίσης, υπάρχει σαφής αμφίδρομη σχέση ανάμεσα στην όραση και την ανθρώπινη συμπεριφορά.
Η διαδικασία κατά την οποία ο άνθρωπος αναπτύσσει τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της συμπεριφοράς του επηρεάζει τον τρόπο που βλέπει, αλλά και αντίστροφα, η όραση επηρεάζει τον τρόπο που ο άνθρωπος θα συμπεριφερθεί και θα εξελιχθεί. Για παράδειγμα, ένα άτομο που από μικρή ηλικία βλέπει διπλά ή θολά όταν διαβάζει, αναπτύσσει συμπεριφορές αρνητικές ως προς το διάβασμα, και είναι πιθανό να το αποφεύγει με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την εξέλιξή του.
Συνήθεις ενδείξεις δυσκολιών όρασης:
Κατά την ανάγνωση
- Παράλειψη λέξεων ή άσκοπη επανάληψη ανάγνωσης των ίδιων λέξεων
- Δυσανασχέτηση ότι οι λέξεις «κινούνται» κάνοντας «άλματα» πάνω στο χαρτί
- Δυσκολία στη νοηματική επεξεργασία των πληροφοριών του κειμένου με αποτέλεσμα να χρειάζεται ο αναγνώστης να το ξαναδιαβάσει αρκετές φορές για να το καταλάβει.
- Η ανάγνωση διεξάγεται με πολύ αργό ρυθμό και με πολύ κόπο κάθε φορά.
Κατά τη γραφή
- Ο γραφικός χαρακτήρας είναι άσχημος και η γραφή ακανόνιστη ή/και ακατάστατη.
- Υπάρχει δυσκολία στην αντιγραφή των πληροφοριών που είναι γραμμένες στον πίνακα της τάξης.
Κατά την ανάγνωση ή/και τη γραφή
- Κίνηση ή σκύψιμο του κεφαλιού
- Παράλειψη λέξεων ή χάσιμο του σημείου ανάγνωσης ή γραφής
- Χρήση δάχτυλου ή μαρκαδόρου για τη διατήρηση της θέσης ανάγνωσης ή γραφής
- Κάλυψη ή σφίξιμο του ενός ή και των δύο ματιών
- Άγγιγμα και τρίψιμο των οφθαλμών
- Έκφραση παραπόνων για κουρασμένα ή/και υγρά μάτια
- Γρήγορη κόπωση
Άλλα συμπτώματα
- Θολή ή διπλή όραση
- Ευαισθησία στο φως
- Συχνοί πονοκέφαλοι ακριβώς πάνω ή γύρω από τα μάτια
- Εξαιρετικά μεγάλη έλλειψη προσανατολισμού
- Καταπόνηση των οφθαλμών, ιδιαίτερα κατά τη χρήση του ηλεκτρονικού υπολογιστή
- Εύκολη απόσπαση της προσοχής και κακή συγκέντρωση λόγω της προσπάθειας για τη διατήρηση της οπτικής εστίασης κατά τη διεκπεραίωση μίας εργασίας
- Όχι καλός συντονισμός και επίγνωση του χώρου κατά την εκτέλεση δραστηριοτήτων κοντινής εμβέλειας (Ταυτόχρονα, όμως μπορεί το άτομο να είναι καλό στα αθλήματα.)
Σε ποιους ανθρώπους απευθύνονται οι υπηρεσίες των συμπεριφορικών οπτομετρών;
Σε όσους που έχουν διαγνωστεί με:
- δυσλεξία, δυσπραξία, δυσαριθμησία ή διαταραχή ελλειμματικής προσοχής ή/και υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ)
- οφθαλμικές στροφές (στραβισμός) και νωχελικά μάτια (αμβλυωπία)
- υπερκινητικότητα οφθαλμών
- σύνδρομο Asperger, αυτισμό, διαταραχές αυτιστικού φάσματος (ΔΑΦ)
- μαθησιακές δυσκολίες
- αναπτυξιακές καθυστερήσεις
- εγκεφαλικό επεισόδιο
- κ.ά.
Αν και η συμπεριφορική οπτομετρία δεν θα αποκαταστήσει καταστάσεις όπως η δυσλεξία ή η ΔΑΦ, άνθρωποι με αυτές τις δυσκολίες είναι πάρα πολύ πιθανό να έχουν συνυπάρχοντα ελλείμματα και στο οπτικό τους σύστημα. Αυτές οι συνυπάρχουσες δυσκολίες στην όραση μπορούν εύκολα να εντοπιστούν από έναν συμπεριφορικό οπτομέτρη ο οποίος θα συμβάλλει στη βελτίωση των οπτικών δεξιοτήτων του ασθενούς και θα κάνει πολλές καταστάσεις (conditions) πιο διαχειρίσιμες.
Τι περιλαμβάνει μια αξιολόγηση οπτομετρικής συμπεριφοράς;
Κατά την αξιολόγηση του ασθενούς, συνοδευτικά με μία εξέταση ματιών, θα ζητηθεί από εκείνον να εκτελέσει μια σειρά από εργασίες/ασκήσεις που περιλαμβάνουν ανάγνωση και γραφή, ισορροπία και συντονισμό. Επίσης, θα του ζητηθεί να απαντήσει προφορικά σε ερωτήσεις, ώστε ο συμπεριφορικός οπτομέτρης να κατανοήσει πώς ο ασθενής βλέπει τον κόσμο γύρω του και πώς τον ερμηνεύει.
Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι οι περισσότερες από τις δυσκολίες όρασης που ανακαλύπτονται από τους συμπεριφορικούς οπτομέτρες δεν οφείλονται σε προβλήματα που συνδέονται με το μάτι ή τον ίδιο τον εγκέφαλο, αλλά με την έλλειψη ανάπτυξης των οπτικών δεξιοτήτων που είναι απαραίτητες για την εκτέλεση της εκάστοτε εργασίας που ζητείται από τους ασθενείς. Οι συγκεκριμένες δεξιότητες μπορούν να διδαχθούν αρκετά γρήγορα και εύκολα.
Τι θεραπεία μπορεί να προσφερθεί στον ασθενή;
Ο συμπεριφορικός οπτομέτρης μπορεί να χρησιμοποιήσει έναν ή κάποιο συνδυασμό από μεθόδων κάθε φορά που σχεδιάζει ένα πρόγραμμα φροντίδας της όρασης. Οι διαθέσιμες μέθοδοι είναι οι εξής: θεραπεία μέσω ειδικών οφθαλμικών φακών, θεραπεία μέσω έγχρωμων κάλυπτρων και φιμέ οφθαλμικών φακών ακριβείας και εκπαίδευση όρασης/θεραπεία όρασης (visual training/visual therapy).
Η θεραπεία/εκπαίδευση της όρασης είναι ένα πρόγραμμα δραστηριοτήτων και ασκήσεων που στοχεύουν στην εκπαίδευση του εγκεφάλου και των ματιών ώστε αυτά να μπορούν να «συνεργάζονται» μεταξύ τους αποτελεσματικά, με σκοπό την ανάπτυξη των δεξιοτήτων όρασης που δεν μέχρι πρότινος δεν υπήρχαν ή ήταν ελάχιστα αναπτυγμένες. Σκοπός του προγράμματος είναι να εκπαιδεύσει το οπτικό σύστημα των ασθενών ώστε αυτό να διορθωθεί με σκοπό να επιτευχθεί η καθαρή και άνετη όραση, η ακριβής επεξεργασία των οπτικών πληροφοριών και η βελτιωμένη απόδοση σε εργασίες που αφορούν το οπτικό σύστημα.
Στο πρόγραμμα εκπαίδευσης της όρασης οι ασκήσεις που ανατίθενται στους ασθενείς δεν αφορούν μόνο τα μάτια αλλά ενδέχεται να περιλαμβάνουν και κίνηση, ομιλία, γραφή, παιχνίδι, ισορροπία, ρίψη, καθώς και τη χρήση εξειδικευμένου λογισμικού υπολογιστή, όλα από τα οποία αποσκοπούν στη βελτίωση και την επανεκπαίδευση των συνδέσεων ματιού-εγκεφάλου. Το πρόγραμμα είναι εξατομικευμένο για κάθε ασθενή με βάση τα αποτελέσματα της αξιολόγησης συμπεριφορικής οπτομετρίας. Επομένως, απαιτείται εκ των προτέρων να έχει πραγματοποιηθεί μία πλήρης αξιολόγηση πριν το σχεδιασμό και την εφαρμογή του εκάστοτε προγράμματος θεραπείας της όρασης.
References
[1]British Association of Behavioral Optometrists (no date) Patients. Available at: https://www.babo.co.uk/Patients#What_does (Accessed: 11 October 2023)
[2]EyeCanLearn (no date) Οπτομετρία. Available at: https://www.eyecanlearn.gr/ecl/erotiseis-orasis/ (Accessed: 12 October 2023)
Extras
Dyslexia Improvements (2015) Visual Dyslexia Explained – how text appears with Scotopic Sensitivity (dyslexia) (full version) [youtube] 30 March. Available at: https://www.youtube.com/watch?v=RDFkwkSgjtg (Accessed: 12 October 2023)
Shattky Optometrists & VisionLink (2011) VisionLink – Behavioural Optometry [youtube] 24 February. Available at: https://www.youtube.com/watch?v=S7aYn8og-wY (Accessed: 12 October 2023)
