- 22 Ιαν, 2024
- 0 Σχόλια
- 45 Δευτ. Διάβασμα
12. Τι είναι η συμπεριφορική οπτομετρία;
Μέρος Α΄
Ό,τι βλέπουμε γύρω μας δεν βασίζεται αποκλειστικά στο ότι έχουμε όραση 20/20, ούτε στο πόσο καθαρή είναι η όρασή μας. Το οπτικό μας σύστημα είναι κάτι πολύ περισσότερο από αυτά. Στην πραγματικότητα, μας βοηθά να κατανοούμε τον κόσμο που μας περιβάλλει. Επεξεργαζόμαστε και ερμηνεύουμε όσα αντικρίζουμε γύρω μας όσο το δυνατόν πιο γρήγορα, [είμαστε σε θέση να] αναλύουμε και να αποφασίζουμε εάν πρέπει να αναλάβουμε δράση κάθε φορά και αποθηκεύουμε πληροφορίες με ακρίβεια, ώστε να μπορούν να τις ανακαλέσουμε εύκολα [κάποια στιγμή στο μέλλον].
Ωστόσο, περίπου το 20% του πληθυσμού, αν και δεν συμβαίνει κάτι κακό με τα μάτια του, δεν έχει αναπτύξει τον απαραίτητο έλεγχο και τις δεξιότητες για να χρησιμοποιήσει αποτελεσματικά το οπτικό του σύστημα. Αυτοί οι άνθρωποι μπορεί να δυσκολεύονται σε καθημερινές εργασίες που οι άλλοι θεωρούν δεδομένες, όπως η ανάγνωση, η γραφή, η χρήση υπολογιστή, κάποιο άθλημα ή η οδήγηση.
Η τυπική οπτομετρία εξετάζει ποια γράμματα μπορεί κανείς να δει σε έναν πίνακα, ενώ η συμπεριφορική οπτομετρία προχωρά τα πράγματα ένα βήμα παραπέρα και εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος ερμηνεύει αυτό που ο άνθρωπος βλέπει. Είναι μια διεπιστημονική προσέγγιση που ενσωματώνει τις φυσικές, τις νευρολογικές και τις αναπτυξιακές πτυχές της όρασης και, επομένως, μπορεί να αντιμετωπίσει ζητήματα που η τυπική οπτομετρία αδυνατεί.
Από τις πέντε αισθήσεις, η όραση είναι η πιο κυρίαρχη. Πάνω από το 80% της μάθησης πραγματοποιείται μέσω του οπτικού συστήματος, γεγονός που σημαίνει ότι ακόμη και τα ανεπαίσθητα προβλήματα σε αυτό μπορούν να έχουν σημαντικό αντίκτυπο στην αποτελεσματικότητα και στην απόδοση του ατόμου. Μόλις ο συμπεριφορικός οπτομέτρης εντοπίσει ποια μέρη του οπτικού συστήματος κάποιου ανθρώπου δεν λειτουργούν αποτελεσματικά, με εξάσκηση και καλή θέληση, καινούργιες δεξιότητες όρασης μπορούν να αποκτηθούν και να αναπτυχθούν γρήγορα, ανεξάρτητα από την ηλικία του ατόμου.
Μέρος Β΄
Η όραση (vision) περιλαμβάνει την ευκρίνεια του να βλέπει κανείς τόσο σε απόσταση όσο και κοντά. Επίσης, περιλαμβάνει την ικανότητα σωστής στόχευσης και εστίασης των οφθαλμών, ειδικά κατά τη διάρκεια εργασιών κοντινής όρασης, όπως η ανάγνωση και η εργασία στον ηλεκτρονικό υπολογιστή﮲ την ικανότητα διατήρησης της εστίασης για παρατεταμένο χρονικό διάστημα κατά την ανάγνωση και τη χρήση υπολογιστών﮲ την παρακολούθηση των κινήσεων των οφθαλμών, η οποία συντείνει στην αναγνωστική ευχέρεια και ακρίβεια﮲ την επεξεργασία των οπτικών πληροφοριών που προσλαμβάνουν τα μάτια από το περιβάλλον· και φυσικά την υγεία των οφθαλμών εσωτερικά και εξωτερικά.
Όλοι οι ασθενείς μπορούν να επωφεληθούν από μία πιο ολιστική οφθαλμική αξιολόγηση, όμως η συμπεριφορική οπτομετρία είναι ιδιαίτερα κατάλληλη για άτομα που έχουν προβλήματα οφθαλμοκινητικού ελέγχου, νωχελικά μάτια (lazy eyes), αναπτυξιακές καθυστερήσεις, επίκτητες εγκεφαλικές κακώσεις οι οποίες έχουν προκληθεί από διάσειση, ή παρουσιάζουν καθυστερήσεις στην εκμάθηση της ανάγνωσης ή έχουν αναγνωστικές δυσκολίες που τους εμποδίζουν να μάθουν. Αν και η πλειονότητα των ασθενών των συμπεριφορικών οπτομετρών είναι παιδιά, η συμπεριφορική οπτομετρία μπορεί να είναι κατάλληλη για ασθενείς οποιασδήποτε ηλικίας.
Ποια η διαφορά του ‘eyesight’ και του ‘vision’;
Eyesight (όραση)
Η όραση (eyesight) αναφέρεται στις φυσικές ιδιότητες και την αποτελεσματικότητα [ως προς τη λειτουργία] των πολλαπλών οργανικών μερών από τα οποία απαρτίζεται το οπτικό μας σύστημα. Επομένως, στο eyesight δίνεται μεγάλη έμφαση στη δομή, την παθολογία και τις μετρήσεις-αξιολογήσεις της λειτουργίας αυτών των μερών. Η όραση 20/20 [η οποία είναι αποτέλεσμα της αξιολόγησης του eyesight, η οποία γίνεται από οφθαλμίατρο] περιγράφει απλώς την ευαισθησία του ματιού να βλέπει λεπτές λεπτομέρειες από απόσταση. Αυτή είναι σίγουρα μια σημαντική μέτρηση, αλλά η όραση 20/20 δεν εγγυάται ότι ένα άτομο μπορεί να διαβάσει. Το διάβασμα απαιτεί καλή όραση (vision).
Vision (όραση)
Στις περισσότερες περιπτώσεις, η όραση (vision) χρησιμοποιεί ως βάση την ικανότητα του ατόμου να βλέπει, γεγονός που σημαίνει ότι η γνώση και η κατανόηση όλων των πτυχών της παραδοσιακής οπτομετρίας είναι εξαιρετικά σημαντικές για έναν συμπεριφορικό οπτομέτρη. Η όραση (vision) περιλαμβάνει όλες τις λειτουργίες που αφορούν στην [ικανότητα] εστίασης και στόχευσης καθώς και σε αυτές που συνδέονται με την κίνηση των οφθλαμών, σε συνδυασμό με πληροφορίες που άλλα αισθητηριακά συστήματα προσλαμβάνουν. Τέτοια συστήματα είναι ο έλεγχος της κίνησης [του σώματος] και η ισορροπία, που συμβάλλουν στην επιτυχή διεκπεραίωση καθημερινών εργασιών, όπως το βάδισμα, η ανάγνωση και η οδήγηση.
Όλη αυτή η διαδικασία, ακολούθως, επεξεργάζεται από τη μνήμη και συνδέεται με αυτήν και, κατ’ αυτόν τον τρόπο, δημιουργείται μια εικόνα του κόσμου ή του αντικειμένου [που το άτομο έχει μπροστά του]. Αυτή η επικάλυψη των αισθήσεων είναι εμφανής στον θάλαμο (Thalamus) του εγκεφάλου, ο οποίος ρυθμίζει ποια αισθητηριακή μέθοδος είναι προσπελάσιμη ανά πάσα στιγμή.
Η όραση (vision) [είναι μία ικανότητα που] αποκτάται-μαθαίνεται, επομένως η κατανόηση της φυσικής αναπτυξιακής πορείας ενός βρέφους, [δηλαδή] από την παιδική στην εφηβική ηλικία [αυτού] και, στη συνέχεια, στην ενήλικη ζωή [του], είναι εξαιρετικά σημαντική για τη συμπεριφορική οπτομετρία.
Ένα παιδί με περιορισμένες περιβαλλοντικές εμπειρίες (όπως μειωμένο σωματικό παιχνίδι και μειωμένη εξερεύνηση του κόσμου) είναι πιο πιθανό να παρουσιάσει μη φυσιολογική ανάπτυξη της όρασης (vision). Ομοίως, ένα παιδί με ελλείψεις στις φυσικές δομές [του οργανισμού του] που παρέχουν [σε αυτό] αρχικές αισθητηριακές πληροφορίες (όπως συμβαίνει σε ένα παιδί που έχει σοβαρή μακροφθλαμία (long sightedness) ή νωχελικό μάτι (lazy eye) ή μάτι που γυρίζει (turned eye) είναι επίσης πιο πιθανό να εμφανίσει μη φυσιολογική ανάπτυξη της όρασης (vision).
Ένα παιδί με πρόβλημα όρασης (vision problem) μπορεί να αντιμετωπίζει δυσκολίες στην εκμάθηση της ανάγνωσης και της γραφής η οποία να μην σχετίζεται απαραίτητα με τη νοημοσύνη του. Ένας από τους στόχους της συμπεριφορικής οπτομετρίας είναι η αξιολόγηση της ανάπτυξης των οπτικών ικανοτήτων και της επεξεργασίας [πληροφοριών] και η ενδεχόμενη θεραπεία όρασης (vision therapy) [που πρέπει το παιδί να λάβει] για την ανάπτυξη αυτών των δεξιοτήτων σε κατάλληλα για την ηλικία [του] επίπεδα, ώστε αυτό να μπορέσει να ενισχύσει τις δυνατότητές του.
Η όραση είναι κίνηση
Η κοινωνία γίνεται όλο και πιο περίπλοκη, απαιτώντας από τους ανθρώπους να χρησιμοποιούν την όρασή τους (vision) για να ολοκληρώσουν εργασίες για τις οποίες [αυτή] δεν έχει σχεδιαστεί, όπως είναι η παρατεταμένη χρήση ηλεκτρονικού υπολογιστή. Η όραση (vision) αναπτύσσεται από τη χρήση του σώματος όπως ακριβώς κάνει ένα μωρό για να φτάσει και να αγγίξει πράγματα, χτίζοντας την αίσθηση του οπτικού-χωρικού κόσμου μέσω του φτασίματος, του περπατήματος και του κρατήματος πραγμάτων.
Η όραση (vision) δημιουργεί μια τρισδιάστατη πραγματικότητα η οποία μπορεί να αξιοποιηθεί για τον προγραμματισμό κινητικών δραστηριοτήτων ώστε να καταστεί εφικτή η σωματική αλληλεπίδραση εντός του περιβάλλοντος, προκειμένου να υπάρχει η επιβίωση [του ατόμου].
Για να να διασχίσει κανείς ένα δρόμο χρησιμοποιεί την όραση (vision). Κοιτάζοντας μπροστά και, στη συνέχεια, προς τα αριστερά και τα δεξιά εισέρχονται στον εγκέφαλο πληροφορίες σχετικά με τις αποστάσεις που απέχουν τα βασικά αντικείμενα που «συμμετέχουν» σε αυτήν τη δοκιμασία. Στη συνέχεια, το μυαλό αξιολογεί εάν το σώμα έχει αρκετό χρόνο για να κάνει κάποια βήματα ώστε να μπορέσει να διασχίσει το δρόμο πριν [προλάβει να] χτυπηθεί από αυτοκίνητο. Με άλλα λόγια, η καλή όραση (vision) είναι απαραίτητη για την επιβίωση μας!
Η όραση (vision) μαθαίνεται, γι’ αυτό άλλωστε και οι γονείς κρατούν το χέρι ενός παιδιού που διασχίζει δρόμο. Αυτός είναι ένας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους η συμπεριφορική οπτομετρία μπορεί να ενσωματώσει δραστηριότητες κίνησης χεριών, σώματος και οφθλαμών στα προγράμματα εκπαίδευσης [που σχεδιάζονται] για μικρά παιδιά, τα οποία είναι στο στάδιο που αναπτύσσουν τις οπτικές και κινητικές τους ικανότητες ώστε να είναι σε θέση να αθλούνται και να διαβάζουν. Αυτός είναι, επίσης, ο λόγος που τα απλά προγράμματα που διεξάγονται μόνο σε υπολογιστή δεν είναι τόσο αποτελεσματικά στην αντιμετώπιση προβλημάτων όρασης (vision problems).
Ποιοι είναι οι στόχοι της συμπεριφορικής οπτομετρίας;
- Στη μείωση της ανάπτυξης των προβλημάτων όρασης και των οφθαλμικών προβλημάτων
- Στην παροχή αποκατάστασης των προβλημάτων όρασης (vision problems) ή των οφθαλμικών προβλημάτων που έχουν ήδη αναπτυχθεί (π.χ. στροφή των ματιών, μυωπία, οπτικά επακόλουθα εξαιτίας εγκεφαλικού τραύματος κ.λπ).
- Στην ανάπτυξη και βελτιστοποίηση των οπτικών δεξιότητων που είναι απαραίτητες για την επίτευξη μίας πιο αποτελεσματικής οπτικής απόδοσης (effective visual performance) μέσα στην τάξη, στο χώρο εργασίας, ή κατά την ενασχόληση με αθλήματα και ψυχαγωγικές δραστηριότητες.
References
Australian College of Behavioral Optometrists (no date) Behavioural Optometry? Available at: https://www.acbo.org.au/for-patients/about-vision/103-behavioural-optometry (Accessed: 11 October 2023)
British Association of Behavioral Optometrists (no date) What is behavioral optometry? Available at: https://www.babo.co.uk/ (Accessed: 11 October 2023)
Extras
AgapeOptometryCenter (2009) Behavioral / Developmental Optometry and Learning [youtube] 1 October. Available at: https://www.youtube.com/watch?v=-rP8ktSDLPw (Accessed: 12 October 2023)
Simor J Green (2015) Australasian College of Behavioural Optometry Animation [youtube] 8 December. Available at: https://www.youtube.com/watch?v=c1N4tLHn134 (Accessed: 12 October 2023)
SwissVisio (2013) 20/20 Vision: What Does It Mean? [youtube] 29 May. Available at: https://www.youtube.com/watch?v=RhZ_FgDkUDQ (Accessed: 12 October 2023)
