- 22 Ιαν, 2024
- 0 Σχόλια
- 46 Δευτ. Διάβασμα
55. Πώς οι αδύναμες επιτελικές λειτουργίες επηρεάζουν την επίδοση των μαθητών στα μαθηματικά;
Οι δεξιότητες που σχετίζονται με τις επιτελικές λειτουργίες διαδραματίζουν σπουδαίο ρόλο στην καλή σχολική επίδοση στο μάθημα των μαθηματικών, γιατί επιτρέπουν στα παιδιά να εφαρμόζουν τις μαθηματικές γνώσεις που ήδη κατέχουν καθώς και να οικοδομούν νέα δεδομένα πάνω σε αυτές, με απώτερο στόχο την απόκτηση νέων δεξιοτήτων στο μάθημα αυτό.
Έτσι, όταν μαθητές έχουν αδύναμες επιτελικές λειτουργίες, αντιμετωπίζουν δυσχέρειες στα μαθηματικά ακόμα κι αν εκείνοι έχουν κατανοήσει τα όσα ήδη γνωρίζουν. Μερικές συνήθεις δυσκολίες που τα παιδιά παρουσιάζουν σε αυτό το γνωστικό αντικείμενο είναι οι εξής:
Βιάζονται όταν μελετούν στο σπίτι.
Μερικά παιδιά με αδυναμίες στις επιτελικές λειτουργίες μπορεί να εμφανίζουν συμπτώματα παρορμητικότητας ή ανυπομονησίας. Μπορεί δηλαδή να δείχνουν βιασύνη κατά τη μελέτη των μαθημάτων του σχολείου στο σπίτι, γεγονός που πολύ συχνά οδηγεί σε λάθη. Σε ό,τι αφορά τα μαθηματικά προβλήματα, οι μαθητές, γενικά, πρέπει να είναι σε θέση να κατανοούν καλά τις οδηγίες που τους δίνονται.
Όμως, παιδιά με δυσχέρειες στις επιτελικές λειτουργίες μπορεί να μην αφιερώνουν αρκετό χρόνο να διαβάσουν τι πραγματικά ζητά η κάθε εργασία να κάνουν ή να σκεφτούν τι πρέπει να κάνουν για να την επιλύσουν.
Οι εκπαιδευόμενοι έχουν την τάση να ξεκινούν να λύνουν κατευθείαν τις ασκήσεις. Για παράδειγμα, μπορεί να υποθέτουν ότι η εκφώνηση ζητά να γίνει πρόσθεση επειδή τη διδάχθηκαν στο προηγούμενο μάθημα. Στη βιασύνη τους να αρχίσουν, δεν παρατηρούν ότι στην εργασία της τρέχουσας ημέρας όλες οι μαθηματικές ασκήσεις έχουν το πρόσημο μείον, όχι το πρόσημο συν.
Έτσι καταλήγουν να δίνουν λάθος απαντήσεις παντού. Αυτή η δυσκολία που παρουσιάζουν συσχετίζεται με την αδυναμία που οι εκπαιδευόμενοι έχουν ως προς την ευέλικτη σκέψη, η οποία είναι μία άκρως απαραίτητη ικανότητα γιατί βοηθά εκείνους να αφήνουν πίσω το μαθηματικό πρόβλημα, τη μαθηματική θεωρία κλπ με τα οποία μέχρι πρόσφατα μπορεί να ασχολούνταν, ώστε να προχωρούν με καθαρή σκέψη σε κάτι επόμενο.
Έχουν δυσκολία στην εφαρμογή νέων κανόνων.
Η διαδικασία εκμάθησης νέων γνώσεων περιλαμβάνει εναλλαγή «ταχυτήτων» καθώς οι εκπαιδευτικές δραστηριότητες αλλάζουν. Αυτό απαιτεί ευέλικτες δεξιότητες σκέψης, όπως επίσης προϋποθέτει την ικανότητα των μαθητών να σταματούν για λίγο ώστε να σκέπτονται πριν απαντήσουν. Όμως, οι εκπαιδευόμενοι που δυσκολεύονται με τις επιτελικές λειτουργίες πολύ συχνά εμμένουν σε αυτό που ήδη γνωρίζουν.
Πολλές φορές έχουν δυσχέρεια στο να κάνουν ένα βήμα πίσω για να διαπιστώσουν ότι ενδέχεται να πρέπει να εφαρμόσουν μια νέα στρατηγική, που θα τους βοηθήσει να ολοκληρώσουν την επίλυση του μαθηματικού προβλήματος που έχουν μπροστά τους.
Για παράδειγμα, ας υποθέσουμε ότι οι μαθητές μαθαίνουν για τα κλάσματα. Τα παιδιά που έχουν δυσχέρειες με την ευέλικτη σκέψη μπορεί να επιμείνουν ότι το κλάσμα ¼ είναι μεγαλύτερο από το κλάσμα ½. Αυτό συμβαίνει γιατί γνωρίζουν τον κανόνα ότι το νούμερο 4 είναι μεγαλύτερο από το νούμερο 2, αλλά δεν λαμβάνουν υπόψη τους και τον άλλον κανόνα, που λέει ότι ένας μεγαλύτερος αριθμητικά παρονομαστής σημαίνει ότι το κλάσμα είναι μικρότερο σε σχέση με κάποιο άλλο που έχει παρανομαστή έναν μικρότερο αριθμό.
Επειδή λοιπόν δεν έχουν εύκαιρο στο νου τους αυτόν τον νέο κανόνα, δεν μπορούν να τον εφαρμόσουν ώστε να καταλάβουν ποιο κλάσμα είναι μεγαλύτερο.
Δίνουν αυτοματοποιημένες απαντήσεις στα μαθηματικά προβλήματα.
Πολλά παιδιά με δυσκολίες στις επιτελικές λειτουργίες δίνουν απαντήσεις σε προβλήματα που τους παρουσιάζονται βάσει συνήθειας. Αντί δηλαδή να εξετάζουν το κάθε πρόβλημα ως μία διαφορετική κατάσταση, δίνουν μια αυτόματη-ενιαία απάντηση σε όλα. Μπορεί, για παράδειγμα, να εμμένουν στην προσέγγιση των εξισώσεων με έναν συγκεκριμένο τρόπο, με αποτέλεσμα να αγνοούν σημαντικές πληροφορίες που αφορούν αυτές.
Ας πούμε, λόγου χάρη, ότι οι μαθητές εξασκούνται στην πρόσθεση. Απαντούν, λοιπόν, στο ερώτημα πόσο κάνει 3 + 3 με τον αριθμό 6. Μετά βλέπουν την αριθμητική πράξη 3 − 3 και γράφουν πάλι 6. Η λάθος απάντηση που δίνουν δεν οφείλεται στο ότι δεν ξέρουν πώς να κάνουν αφαίρεση αλλά στο ότι, όταν βλέπουν τους αριθμούς 3 και 3 μαζί, δυσκολεύονται να παρακάμψουν την τάση που έχουν να απαντούν με βάση το πρώτο αποτέλεσμα που έρχεται στο νου τους ή με βάση αυτό που διδάχθηκαν στο σημερινό μάθημα, όπως είδαμε και παραπάνω.
Χάνονται κατά την επίλυση σύνθετων προβλημάτων.
Τα σύνθετα μαθηματικά προβλήματα προϋποθέτουν ικανότητα ιεράρχησης, γιατί οι μαθηματικές πράξεις πρέπει να εκτελούνται με απόλυτα συγκεκριμένη σειρά. Για να λύσουν ένα πρόβλημα, οι μαθητές πρέπει να βασιστούν, κατά κύριο λόγο, στη μνήμη εργασίας τους.
Δηλαδή, πρέπει να συγκρατήσουν πληροφορίες (όπως, για παράδειγμα, έναν μαθηματικό τύπο, μια απάντηση από ένα προηγούμενο βήμα επίλυσης ή, ακόμα, τα βήματα του ίδιου του προβλήματος) ώστε να μπορέσουν να τα χρησιμοποιήσουν αργότερα για να ολοκληρώσουν την επίλυση της άσκησης.
Όμως, παιδιά με αδύναμες δεξιότητες μνήμης εργασίας μπορεί να χαθούν στα μέσα της «πορείας». Ας δούμε ένα παράδειγμα: Σε μία μακροσκελή διαίρεση, οι μαθητές που υστερούν στις επιτελικές λειτουργίες μπορεί να ξεχάσουν ότι πρέπει να «κατεβάσουν» το υπόλοιπο αμέσως μόλις κάνουν την αφαίρεση. Αδυνατούν να θυμηθούν τι πρέπει να κάνουν στη συνέχεια, και είτε εγκαταλείπουν την προσπάθεια είτε επινοούν μια λανθασμένη απάντηση.
Επίσης, όταν οι εκπαιδευόμενοι καλούνται να παρουσιάσουν τη δουλειά που έχουν κάνει πάνω σε σύνθετα μαθηματικά προβλήματα, θα χρειαστεί να χρησιμοποιούν ένα πρόχειρο χαρτί για να καταγράφουν τα βήματα που έχουν ακολουθήσει για να φτάσουν στην απάντηση.
Οι μαθητές όμως με αδυναμίες στις επιτελικές λειτουργίες συνήθως δυσκολεύονται πολύ σε θέματα οργάνωσης των μαθηματικών δεδομένων. Μπορεί δηλαδή να σημειώνουν στο χαρτί πληροφορίες με τρόπο όχι τόσο σωστά οργανωμένο, γεγονός που δεν τους διευκολύνει στο να μεταβαίνουν από το ένα βήμα επίλυσης στο επόμενο.
Γενικά, οι οργανωτικές δεξιότητες είναι απαραίτητες για να αναγνωρίζουν οι εκπαιδευόμενοι ποια μαθηματική φόρμουλα πρέπει να επιλέξουν κάθε φορά να χρησιμοποιήσουν και πώς πρέπει να την αξιοποιήσουν.
Δεν συνειδητοποιούν πότε κάνουν λάθος.
Οι μαθητές πρέπει να διαθέτουν ικανότητες αυτο-παρακολούθησης ώστε να ελέγχουν την πορεία και την πρόοδο τους. Παιδιά με αδυναμίες στις επιτελικές λειτουργίες δυσκολεύονται να κάνουν «ένα βήμα πίσω» και να αναστοχαστούν πάνω στο τι έχουν κάνει μέχρι στιγμής στην άσκηση με την οποία ασχολούνται. Μπορεί να μην συνειδητοποιούν ότι η απάντησή τους δεν είναι εύστοχη και ότι πρέπει να «γυρίσουν» μερικά βήματα πίσω για να εντοπίσουν πού έκαναν λάθος, ή αλλιώς να ζητήσουν βοήθεια.
Ακόμη, παιδιά με δυσχέρειες στις επιτελικές λειτουργίες μπορεί να ολοκληρώνουν νωρίς ένα τεστ στα μαθηματικά, χωρίς όμως ξαναδιαβάζουν το γραπτό τους και να ελέγχουν τη δουλειά τους, παρόλο που έχουν χρόνο στη διάθεσή τους. Είναι τόσο σίγουροι ότι έκαναν τα πάντα σωστά, που δεν θεωρούν αναγκαίο να ρίξουν μία δεύτερη ματιά.
References
Brain Balance Centers (no date) Executive Function and Mathematics. Available at: https://www.brainbalancecenters.com/blog/executive-function-mathematics (Accessed: 24 June 2023)
Kelly, K. (no date) Understood. ‘5 ways executive function challenges can impact math’. Available at: https://www.understood.org/en/articles/ways-executive-functioning-challenges-can-impact-math (Accessed: 15 May 2023)
Extras
AboutKidsHealth (2015) ADHD and Working Memory (English) [youtube] 28 January. Available at: https://www.youtube.com/watch?v=Nls3wxRZEoE (Accessed: 25 September 2023)
Made By Dyslexia (2020) Dyslexia Awareness Part 2: Module 2 – Maths [youtube] 4 June. Available at: https://www.youtube.com/watch?v=saJxN8PlFq4 (Accessed: 20 September 2023)
Nessy’s Dyslexia Explained (2021) What is Executive Function? [youtube] 3 February. Available at: https://www.youtube.com/watch?v=GjN2xNoxMRE (Accessed: 20 September 2023)
Reynolds Journalism Institute (2018) Infographics: What is ADHD? [youtube] 1 August. Available at: https://www.youtube.com/watch?v=Rfcdx3qm77M (Accessed: 14 September 2023)
SOAR Learning (2017) Your Child’s ADHD Circuit: How ADHD Works #ADHD [youtube] 28 September. Available at: https://www.youtube.com/watch?v=suEjXwnxaYY (Accessed: 14 September 2023)
