- 22 Ιαν, 2024
- 0 Σχόλια
- 1 Λεπτά Διάβασμα
34. Ο εγκέφαλος των ανθρώπων με ΔΕΠΥ
Πιθανές αιτίες πρόκλησης των δυσχερειών στις επιτελικές λειτουργίες
Οι έρευνες αποκαλύπτουν ότι δύο είναι οι βασικοί παράγοντες στους οποίους οφείλονται οι δυσχέρειες στις επιτελικές λειτουργίες και η ΔΕΠΥ. Ο πρώτος παράγοντας είναι οι διαφορές στον ρυθμό ανάπτυξης του εγκεφάλου, γεγονός που σημαίνει ότι ορισμένες εγκεφαλικές περιοχές, οι οποίες είναι υπεύθυνες για τη μνήμη εργασίας και τον συναισθηματικό έλεγχο, αναπτύσσονται πιο αργά στους ανθρώπους που έχουν αδύναμες επιτελικές δεξιότητες. Ο δεύτερος παράγοντας στον οποίο μπορούν να αποδοθούν η ΔΕΠΥ και οι γνωστικές δυσλειτουργίες είναι τα γονίδια και η κληρονομικότητα.
Πολύ συχνά, άνθρωποι που αντιμετωπίζουν δυσκολίες που παραπέμπουν σε δυσχέρειες των επιτελικών λειτουργιών έχουν στο οικογενειακό τους περιβάλλον και μέλη που βιώνουν παρόμοιες εμπειρίες. Πρέπει να σημειωθεί ότι η ύπαρξη μαθησιακών δυσκολιών δεν συνεπάγεται πάντα δυσχέρειες στις επιτελικές λειτουργίες. Όμως, δεν είναι ασυνήθιστο παιδιά με δυσλεξία ή δυσαριθμησία, για παράδειγμα, να έχουν επίσης αδυναμίες σε αυτόν τον τομέα.
Η ΔΕΠΥ επηρεάζει τη λειτουργία πολλών νευρωνικών δικτύων, όπως είναι το μετωπιο-βρεγματικό δίκτυο του εγκεφάλου το οποίο διαδραματίζει βασικό ρόλο κάθε φορά που εμείς λαμβάνουμε αποφάσεις και κατακτάμε καινούργιες γνώσεις και δεξιότητες. Οι διαφορές σε αυτό το νευρωνικό δίκτυο, αλλά και σε άλλα, ενδεχομένως αποτελούν την βασική αιτία των συμπτωμάτων της ΔΕΠΥ, όπως, για παράδειγμα, είναι η περιπλάνηση του νου και η δυσκολία των ανθρώπων με αυτό το σύνδρομο να ελέγξουν τις παρορμήσεις τους.
Οι διαφορές που έχει ο εγκέφαλος των ανθρώπων με ΔΕΠΥ καθιστούν πιο δύσκολο σε αυτούς να δουλεύουν πάνω σε μια εργασία εκτός και αυτή είναι άκρως ενδιαφέρουσα για εκείνους. Οι έρευνες δείχνουν ότι ορισμένα μέρη του εγκεφάλου τους τείνουν να είναι κάπως μικρότερα σε μέγεθος ή/και χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να ωριμάσουν.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι άνθρωποι με ΔΕΠΥ δεν είναι έξυπνοι αλλά ότι τα μέρη του εγκεφάλου τους χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να αναπτυχθούν. Αυτές οι καθυστερήσεις συμβαίνουν σε τμήματα του συστήματος αυτοδιαχείρισης του εγκεφάλου, το οποίο περιλαμβάνει εγκεφαλικές δομές που είναι πολύ σημαντικές για τον συναισθηματικό έλεγχο και τη μνήμη εργασίας.
Μέχρι τη νεαρή ενήλικη ζωή οι δομές αυτές τείνουν να είναι παρόμοιες σε μέγεθος με εκείνες των ενηλίκων χωρίς ΔΕΠΥ. Αυτό όμως δεν συνεπάγεται ότι η ΔΕΠΥ εξαφανίζεται μετά τα εφηβικά χρόνια. Τα συμπτώματα της μπορεί να διαφοροποιηθούν καθώς τα παιδιά μεγαλώνουν.
Τα νευρωνικά δίκτυα του εγκεφάλου αποτελούνται από κύτταρα που μεταφέρουν ‘πληροφορίες’ από τον έναν νευρώνα στον άλλον. Για να είναι εφικτή η μεταβίβαση πρέπει το άκρο της ουράς του κάθε νευρώνα να μπορεί να απελευθερώνει πολύ μικρές ποσότητες χημικών ουσιών (που ονομάζονται νευροδιαβιβαστές) οι οποίες πρέπει να διασχίζουν ένα μικρό κενό (που λέγεται σύναψη) προκειμένου να κατορθώνουν να φτάνουν στην άκρη του επόμενου νευρώνα. Η ΔΕΠΥ όμως επηρεάζει τη διαδικασία διαβίβασης δεδομένων.
Εξαιτίας της ΔΕΠΥ, οι νευρώνες που αποστέλλουν πληροφορίες μπορεί να μην απελευθερώνουν αρκετούς νευροδιαβιβαστές. Ακόμη, οι νευρώνες που λαμβάνουν πληροφορίες ενδεχομένως να δυσκολεύονται να «υποδεχθούν» τους νευροδιαβιβαστές.
Τέλος, οι νευροδιαβιβαστές πολύ πιθανόν να απομακρύνονται εξαιρετικά γρήγορα από τους νευρώνες που αποστέλλουν πληροφορίες, παίρνοντας ξαφνικά επιταχυνόμενη κατεύθυνση προς τα πίσω, με αποτέλεσμα την μη έγκαιρη και ορθή σύνδεσή τους με τους νευρώνες λήψης.
References
Belsky, G. (no date) Understood. ‘What is executive function?’. Available at: https://www.understood.org/en/articles/what-is-executive-function (Accessed: 2 April 2023)
Rawe, J. (no date) Understood. ‘ADHD and the brain’. Available at: https://www.understood.org/articles/adhd-and-the-brain (Accessed: 2 April 2023)
Extras
BBC Ideas (2018) The joy of having ADHD | BBC Ideas [youtube] 8 May. Available at: https://www.youtube.com/watch?v=DJu-hydR0FE (Accessed: 21 November 2023)
Brainfacts.org (2018) How Neurons Communicate [youtube] 26 January. Available at: https://www.youtube.com/watch?v=hGDvvUNU-cw (Accessed: 14 September 2023)
Hadjer Khiati (2017) Receptors and Reuptake – Neutron – Biopsychology [youtube] 18 February. Available at: https://www.youtube.com/watch?v=OPOUy21iGGU (Accessed: 28 September 2023)
Langer N., Benjamin C., Becker B.L.C., Gaab N. (2019) Comorbidity of reading disabilities and ADHD: Structural and functional brain characteristics, Human brain mapping, 40(9), pp. 2677-2698. doi: https://doi.org/10.1002/hbm.24552
Nessy’s Dyslexia Explained (2021) What is Executive Function? [youtube] 3 February. Available at: https://www.youtube.com/watch?v=GjN2xNoxMRE (Accessed: 20 September 2023)
Neuroscientifically Challenged (2014) 2-Minute Neuroscience: The Neuron [youtube] 22 July. Available at: https://www.youtube.com/watch?v=6qS83wD29PY (Accessed: 14 September 2023)
SOAR Learning (2017) Your Child’s ADHD Circuit: How ADHD Works #ADHD [youtube] 28 September. Available at: https://www.youtube.com/watch?v=suEjXwnxaYY (Accessed: 14 September 2023)
Walter Jahn (2012) AP1: BRAIN: DOPAMINE REUPTAKE [youtube] 21 September. Available at: https://www.youtube.com/watch?v=XjwG58aBsK0 (Accessed: 28 September 2023)
3D4Medical From Elsevier (2016) Lobes of the Brain [youtube] 21 December. Available at: https://www.youtube.com/watch?v=YpuSvEYEqYY (Accessed: 28 September 2023)
