- 22 Ιαν, 2024
- 0 Σχόλια
- 44 Δευτ. Διάβασμα
27. Δυσλεξία, άγχος και ανησυχία: Πώς συσχετίζονται μεταξύ τους;
Θετικό άγχος και αρνητικό άγχος
Άνθρωποι που έχουν δυσλεξία, ως μαθητές, έρχονται πολύ συχνά αντιμέτωποι με τη διεκπεραίωση εργασιών, όπως η ανάγνωση, η ορθογραφία ή η επίλυση μαθηματικών προβλημάτων, οι οποίες μπορεί να είναι εξαιρετικά δύσκολες για εκείνους, είτε λόγω του ότι ―αντικειμενικά― μπορεί να μην είναι εύκολες, είτε γιατί οι ίδιοι οι δυσλεξικοί αισθάνονται ότι τους δυσκολεύουν πολύ.
Εάν στο παρελθόν οι άνθρωποι με δυσλεξία κατόρθωσαν να μάθουν να διεκπεραιώνουν αυτές τις εργασίες, μελλοντικά, το θετικό-δημιουργικό άγχος που μπορεί να νιώθουν κάθε φορά που καταπιάνονται με κάποια από αυτές τους βοηθά να αντιμετωπίζουν την εκάστοτε πρόκληση με αυτοπεποίθηση και βαθιά πίστη ότι «Μπορώ να διαβάσω σωστά ένα κείμενο», «Μπορώ να γράψω σωστά τις λέξεις» ή «Μπορώ να λύσω ένα μαθηματικό πρόβλημα».
Από την άλλη πλευρά, εάν σε ανθρώπους με δυσλεξία η αποτυχία έχει γίνει επανειλημμένα βίωμα τους κατά το παρελθόν κάθε φορά που εκείνοι επιχειρούσαν να πραγματοποιήσουν την ίδια ή κάποια παρόμοια εργασία, τότε το σώμα και ο εγκέφαλός τους ενεργοποιούν ένα σύστημα προειδοποίησης κινδύνου το οποίο τους κάνει να πιστεύουν ότι δεν πρόκειται να κατορθώσουν να ολοκληρώσουν με επιτυχία την εργασία και, επομένως, πρέπει να παραιτηθούν από την όποια προσπάθεια καταβάλλουν για την υλοποίησή της.
Αυτού του είδους το άγχος είναι αρνητικό-καταστροφικό. Πρέπει να σημειωθεί ότι η αντίληψη που έχει κάποιος άνθρωπος για τις καταστάσεις-δυσκολίες που συναντά μπροστά του είναι το παν αλλά και ότι έχει εξαιρετικά μεγάλη σημασία ποιες είναι οι πεποιθήσεις που έχει ο ίδιος για τον εαυτό του σχετικά με το τι μπορεί να επιτύχει.
Άγχος και ανησυχία: Πώς διαφοροποιούνται;
Η έντονη ανησυχία (anxiety) είναι μια κατάσταση που βιώνει κάποιος για κάτι που θεωρεί ότι ενδεχομένως να του συμβεί ενώ, αντίθετα, το άγχος (stress) είναι μια αντίδραση που κάποιος εμφανίζει κάθε φορά που όντως κάτι του συμβαίνει. Τόσο η ανησυχία όσο και το άγχος πυροδοτούν τις ίδιες χημικές αντιδράσεις στον εγκέφαλο οι οποίες ενισχύουν τη θύμηση αρνητικών εμπειριών.
Εάν κάποιος ανησυχεί συνεχώς για κάτι κακό που του συμβαίνει, αυτό τον βάζει σε μία κατάσταση χρόνιου στρες, και είναι γεγονός ότι άνθρωποι με δυσλεξία πολλές φορές ανησυχούν για την ανάγνωση, τη γραφή και την αριθμητική.
Άγχος και ανησυχία: Πώς συσχετίζονται με τη δυσλεξία;
Η ανησυχία και το άγχος ενισχύονται κάθε φορά που βρισκόμαστε σε καταστάσεις στις οποίες έχουμε ελάχιστο ή καθόλου έλεγχο, όπως όταν σκοντάφτουμε στις σκάλες, να διαβάζουμε ένα κείμενο δημόσια κλπ. Όλοι οι άνθρωποι, νεότεροι και μεγαλύτεροι, μπορεί να βιώσουν δυσβάστακτο άγχος και να εμφανίσουν σημάδια ανησυχίας, αλλά τα άτομα με δυσλεξία (παιδιά, έφηβοι και ενήλικες) είναι ιδιαίτερα ευάλωτα. Αυτό συμβαίνει επειδή μπορεί να μην κατανοούν πλήρως τη φύση της μαθησιακής τους δυσκολίας, με αποτέλεσμα να κατηγορούν τον εαυτό τους για τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν.
Όταν κάποιος άνθρωπος για μεγάλο χρονικό διάστημα (π.χ. για χρόνια) αμφιβάλλει πραγματικά για τον εαυτό του και τον κατηγορεί συνέχεια, κατ’ αυτόν τον τρόπο διαβρώνει την ίδια του αυτοεκτίμηση, καθιστώντας τον εαυτό του λιγότερο ικανό να ανέχεται και να αντιμετωπίζει τις όποιες προκλήσεις και δυσκολίες μπορεί να εμφανιστούν στο σχολείο, στην εργασία ή στις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις, με συνέπεια να γίνεται ολοένα πιο αγχωμένος και ανήσυχος.
Πολλοί άνθρωποι με δυσλεξία έχουν βιώσει χρόνια απογοήτευση και λιγοστή επιτυχία παρά τις αμέτρητες ώρες που μπορεί να έχουν αφιερώσει στην παρακολούθηση εξειδικευμένων εκπαιδευτικών προγραμμάτων και στη συνεργασία με ειδικούς επιστήμονες. Η πρόοδός τους μπορεί να ήταν υπερβολικά αργή και γεμάτη ματαίωση, καθιστώντας τους συναισθηματικά εύθραυστους και ευάλωτους.
Σε μερικούς ενδέχεται να τους έχει ασκηθεί υπερβολική πίεση προκειμένου να επιτύχουν (ή να διαπρέψουν) χωρίς όμως να τους έχει προσφερθεί η κατάλληλη εκπαιδευτική υποστήριξη. Άλλοι μπορεί να συγκρίνονται διαρκώς για την επίδοση που έχουν τα αδέρφια, οι συμμαθητές ή οι συνάδελφοι τους, με αποτέλεσμα να είναι υπερβολικά συνεσταλμένοι, προσεκτικοί και σε κατάσταση άμυνας.
Η εμπιστοσύνη προς τον εαυτό μας πηγάζει από το αίσθημα που πλημμυριζόμαστε κάθε φορά που νιώθουμε ότι είμαστε ικανοί να ολοκληρώσουμε μία εργασία. Επομένως, η πίστη ότι «Εγώ μπορώ να τα καταφέρω!» οδηγεί στην επιτυχία. Όταν τα παιδιά, οι έφηβοι και οι ενήλικες αισθάνονται ότι έχουν καταφέρει πράγματα στο σχολείο, στην εργασία ή και τις κοινωνικές σχέσεις, νιώθουν ότι έχουν τον έλεγχο της δικής τους ζωής.
Ο έλεγχος των καταστάσεων, που επέρχεται μέσω της απόκτησης ποικίλων ικανοτήτων, είναι ο καλύτερος τρόπος για την εξάλειψη του στρες και του άγχους.
References
Schultz (2020) International Dyslexia Association. ‘The Dyslexia-Stress-Anxiety Connection: Implications for Academic Performance and Social Interactions’. Available at: https://dyslexiaida.org/the-dyslexia-stress-anxiety-connection/ (Accessed: 5 April 2023)
Extras
British Dyslexia Association (2018) See dyslexia differently [youtube] 11 February. Available at: https://www.youtube.com/watch?v=11r7CFlK2sc&t=15s (Accessed: 20 September 2023)
Dyslexia Association of Singapore (2018) Stress and Dyslexia by Angela Fawcett [youtube] 9 October. Available at: https://www.youtube.com/watch?v=bxjNQl6-OFo (Accessed: 20 September 2023)
Exceptional Individuals (2018) Can Dyslexia cause anxiety? | Exceptional Individuals [youtube] 10 August. Available at: https://www.youtube.com/watch?v=vOjMiZdG7jg (Accessed: 19 September 2023)
Made By Dyslexia (2020) Dyslexia Awareness Part 2: Module 3 – Emotional Impact [youtube] 4 January. Available at: https://www.youtube.com/watch?v=eUV6xHYH3CU (Accessed: 20 September 2023)
TED-Ed (2015) How stress affects your brain – Madhumita Murgia [youtube] 9 November. Available at: https://www.youtube.com/watch?v=WuyPuH9ojCE
